بخشهاى مهمى از آن را طبرسى در اين اثر خود آورده است . اثر جاودانهء ديگر المناقب از محمد بن على معروف به ابن شهر آشوب سروى مازندرانى است . اين اثر مهم و مفصل ، با بهره‌گيرى از صدها كتاب تأليف شده و مؤلف با نقل از مصادر مختلف و ياد از اسامى آنها ، كار با ارزشى انجام داده است . بخش اعظم كتاب شامل زندگى امير مؤمنان و فضائل آن حضرت از مصادر اهل سنت است . اما پيش از آن سيرهء پيامبر را نيز آورده و در ادامه اخبار مربوط به امامان را نقل كرده است . كتاب روضة الواعظين از فتال نيشابورى ( م 508 ) اثر ديگرى است كه بدون نقل مصادر خود ، به بحث از زندگى دوازده امام پرداخته است . اثر بازماندهء ديگر از قرن هفتم ، كتاب مختصر احوال النبى و الائمة الاثنى عشر عليهم السلام از شيخ راشد بن ابراهيم بن اسحاق بحرانى است كه نسخه‌اى از آن بر جاى مانده است . « 1 » منتخب الدين كتابى را با نام سير الانبياء و الائمة از شمس الاسلام حسن بن حسين بن بابويه قمى ساكن رى ياد كرده كه اثرى از آن نمانده است . « 2 » همو از كتاب ديگرى با نام المغازى و السير از السيد ابو القاسم زيد بن اسحاق جعفرى ياد كرده كه نشانگر آن است كه اين دانش هنوز مورد علاقهء جامعه شيعه بوده است . شيخ ابو الحسن على بن هبة الله بن عثمان بن احمد موصلى هم كتابى با عنوان الانوار فى تاريخ الائمة الابرار داشته است . « 3 » اثر مهم ديگر از قرن هفتم كتاب كشف الغمّة فى معرفة الائمه از على بن عيسى اربلى است . اين اثر كه بر گرفته از مآخذ مختلف شيعه و سنى است و بسيار معتدل نگاشته شده ، از تاريخ تأليف آن در ربع آخر قرن هفتم به بعد ، نقش بسيار مهمى در ترويج تشيع در عالم اسلام بر عهده داشته و بارها به فارسى ترجمه شده است . اين كتاب شرحى است از تاريخ زندگى چهارده معصوم . ما در كتاب مستقلى به بررسى اين اثر و منابع آن پرداخته‌ايم . كتاب ديگر الدر النظيم فى مناقب الائمة اللهاميم از شيخ يوسف بن حاتم شامى ، شاگرد محقق حلى ( م 676 ) است . « 4 » اين اثر نيز كه نسخى از آن بر جاى مانده در شرح حال امامان و فضائل آنهاست . لهاميم در اين عبارت به معناى بزرگان و سادات است . در اين دوره مقتل‌نويسى براى عاشورا هم مورد توجه بوده است . ابن طاووس ( م 664 ) دو كتاب يكى با نام اللهوف و ديگرى با نام المصرع الشين فى قتل الحسين نگاشته است . كتاب مقتل ابو مخنف كه رايج است و در حقيقت مطابق اصل نيست ، از كتابهايى است كه منسوب به همين قرن است . محتمل است كه اين اثر هم از آن ابن طاووس باشد . « 5 »

--> ( 1 ) . نسخهء منحصر آن در اختيار مركز احياء التراث الاسلامى در قم است . ( 2 ) . الفهرست ، منتخب الدين ، ص 47 ( 3 ) . الفهرست ، منتخب الدين ، ص 76 ( 4 ) . نك : ذريعه ، ج 8 ، ص 86 ( 5 ) . كتابخانهء ابن طاووس ، صص 78 - 80